Dünyanın en iyi teknik üniversitelerinden olan Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nün (Massachusetts Institute of Technology – MIT) yaptığı araştırma sonuçlarına göre;

Neden döner kapı kullanmak gerekir ?

Bina girişlerinde kullanılan kapı sistemleri arasında en dikkat çekici olanları kayar kapılar ve döner kapılardır. Bu kapılar kullanılırken genelde üretim ve montaj maliyetleri göze alınır ancak dünyanın en iyi teknik üniversitelerinden olan Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nün (Massachusetts Institute of Technology – MIT) yaptığı araştırma sonuçlarına göre aslında üretim ve montajda karlı gibi görünen hava perdeli kayar kapıların uzun dönemde döner kapı sistemlerinden daha maliyetli olduğu anlaşılmıştır. Bu, çalışmada kampüste bulunan ana binaların birçoğundaki kayar kapı ve diğer giriş sistemleri manuel ve otomatik döner kapılarla değiştirilmiş ve ortalama olarak binaların bu giriş kısımlarındaki ısı değişimleri ölçülmüştür.

İlk etapta, binaya giriş veya çıkış anında kayar kapı sistemlerinin döner kapılara göre sekiz kat daha fazla hava değişimine yol açtığı tespit edilmiştir ki bu da bina girişindeki iklimlendirme sisteminin sekiz kat daha fazla çalışacağının göstergesidir. Bu yüzden kamusal alanlarda ve giriş çıkışın yoğun olduğu binalarda ve MIT için özgün olarak kampüs içerisinde ısıtma ve soğutmaya harcanan enerjinin azaltılması için kampüsteki çoğu giriş sistemi döner kapılarla değiştirilmiştir ki aynı uygulamayı ülkemizde Orta Doğu Teknik Üniversitesi Kütüphanesinde bina içerisindeki bölüm geçişlerinde bile görmekteyiz.

Araştırma da MIT kampüsünde bulunan insanlara çeşitli yerlerde “Döner kapıları kullanarak enerji tasarrufuna yardım edin.” şeklinde uyarıcı levhalar ile hatırlatılma ve bilinçlendirme de yapılmıştır. Peki, ama gerçekten herhangi bir fark yaratıyor mu bu kapıları kullanmak? Kesinlikle. Yapılan araştırmanın ilk sonuçları sadece tek başına MIT kampüsündeki E25 binası (Sağlık Bilimleri ve Teknolojileri Kampüsü) girişindeki döner kapı kullanılırsa bile, yaklaşık olarak 15 ton CO2 engellenip neredeyse 7500 $ doğal gaz tasarrufu edileceğini göstermektedir. Ve bu da MIT’nin iki kampüsündeki diğer 29 döner kapı kullanılarak daha da fazla tasarrufun yapılabileceğinin göstergesidir. Peki, bu tasarruf nasıl sağlanıyor?

Bir bina içinde yaşam ortamı havasının dengeli olabilmesi için “iklimlendirme sistemleri” kullanılmaktadır. Bazıları klima adıyla da bilinen bu iklimlendirme sistemlerinde enerji; yazın sıcak ve nemli havayı kuru ve soğuk hale getirmek, kışın ise soğuk ve nemli havayı sıcak ve daha kuru hale getirmek için kullanılır. Böylece, iç ve dış hava arasında değiş tokuş çok olduğunda, iklimlendirme cihazı daha fazla enerji kullanarak daha çok çalışmak durumunda kalır. Aşağıdaki tabloda MIT kampüsündeki E25 kodlu binadaki kayar kapı döner kapıya çevrildikten sonra elde edilen tasarruf miktarlarının eşdeğer olduğu çeşitli kullanımlar açıklanmıştır.

Tablo 1. MIT kampüsündeki E25 kodlu binadaki kayar kapı döner kapıya çevrildikten sonra elde edilen tasarruf miktarlarının eşdeğer olduğu çeşitli kullanımlar açıklanmıştır.

Döner Kapı Kullanım Miktarı (%) %50 %75 %100
Yıllık enerji tasarruf miktarı (%) %14.5 %38.7 %74
Tasarruf edilen enerji ile bir yılda ısıtılabilecek ev sayısı 1.0 2.7 5.1
Tasarruf edilen enerji ile 100W’lık bir ampulün yanacağı yıl sayısı 5.8 15.3 29.0
Yıllık engellenen CO2 miktarı (ton olarak) 3.0 7.7 14.6

Tablodaki rakamlardan da anlaşılacağı gibi döner kapılar iklimlendirilmiş havanın özgürce ortamdan çıkışını ve dış ortamdaki iklimlendirilmemiş havanın özgürce içeri girmesini engeller. Kayar kapılar ise dış ortamdaki havanın bir balon şeklinde aniden içeri girmesine izin vermektedir. Döner kapılar kanatlarının sürekli dış çerçeve ile temas halinde olması sebebiyle serbest hava koridorlarının oluşmasını engellerler. Döner kapılarda sadece kanatlar arasındaki az miktardaki hava insan geçişiyle yer değiştirebilir. Tablodan da görüleceği gibi döner kapı sistemlerinin kullanıldığı, yani geçiş sırasında geçen 4-5 saniye içerisinde tasarruf edilen enerji azımsanamayacak kadar çoktur.

İklimlendirmeye yardımcı olmak için hava perdesi ile kullanılan kayar kapılarda ise kapı geçit başına ortalama ısı transferi: 78 Wh (267 BTU) dur. Bu enerji miktarı ise;

  • 1.3 saat boyunca bir masa lambası kullanımına,
  • 4.3 saatboyunca bir kompakt floresan ampul kullanımına,
  • Bir arabayı 90 metre götürecek enerjiye,
  • Bir insanın yarım kilometre koşuda harcadığı enerjiye

denk gelmektedir. Bu yüzden kayar kapılar yerine uzun vadede tasarruf edebilmek için döner kapıların kullanılması yaygınlaştırılmalıdır.

İngilizce orjinal pdf metni buradan indirebilirsiniz.